ทำรากฟันเทียมช้าเกินไป เสี่ยงกระดูกสันเหงือกละลาย แก้ยังไง!

27/12/2024 รากฟันเทียม

รู้ไหมว่าการปล่อยให้มีช่องว่างระหว่างฟันนานเกินไปโดยที่ไม่ใส่ฟันปลอม นอกจากจะเสี่ยงทำให้ฟันเคลื่อน หรือฟันล้มแล้ว ยังทำให้การฝังรากฟันเทียมยากขึ้น อาจทำให้เป็นโรคเหงือก และทำให้กระดูกสันเหงือกละลายได้เช่นกัน

อย่างที่เราทราบกันดีว่า เมื่อเราสูญเสียฟันไปไม่ว่าจะกี่ซี่ก็ตาม สิ่งที่คนไข้ควรทำเป็นลำดับถัดไป คือ การพบทันตแพทย์เพื่อวางแผนการรักษา ใส่ฟันปลอมไปยังบริเวณที่สูญเสียฟันไปเพื่อป้องกันผลกระทบอื่น ๆ ที่อาจตามมา ซึ่งหนึ่งในผลกระทบนั้น คือ กระดูกสันเหงือกละลาย วันนี้เราจึงอยากพาทุกคนมาทำความเข้าใจภาวะนี้เพื่อหาทางป้องกันอย่างถูกต้องเหมาะสมกัน

กระดูกสันเหงือกละลาย เกิดจากอะไร

• ใส่ฟันปลอมถอดได้ที่หลวมเป็นเวลานาน
• โรคปริทันต์อักเสบ หรือโรคเหงือก
• ถอนฟันไปแล้วไม่ใส่ฟันทดแทน
• สันเหงือกจะละลายโดยธรรมชาติ

รากฟันเทียม ช่วยป้องกันสันกระดูกละลายได้อย่างไร

รากฟันเทียมไม่ได้เข้ามาปกป้องกระดูกสันเหงือก แต่มาช่วยชะลอการละลายให้ช้าลงโดยการรองรับ และกระจายแรงบดเคี้ยวของเรา นอกจากนี้รากฟันยังช่วยลดโอกาสในการสูญเสียฟันข้างเคียงโดยการเป็นหลักยึดของฟันปลอม และช่วยรองรับแรงบดเคี้ยวจากฟันซี่ข้างเคียงได้อีกด้วย เมื่อสันกระดูกขากรรไกรได้รับแรงบดเคี้ยวที่เหมาะสมก็จะสามารถรักษามวล และรูปร่างกระดูกขากรรไกรไว้ได้

ถ้ากระดูกสันเหงือกละลาย ฝังรากเทียมได้ไหม?

ได้ แต่จำเป็นต้องปลูกกระดูกร่วมด้วย โดยทันตแพทย์จะผ่าตัดปลูกกระดูกเพื่อเสริมให้กระดูกแข็งแรงเพื่อให้รองรับฟันเทียม และแรงบดเคี้ยวได้ ระยะเวลาในการปลูกกระดูกจะแตกต่างกันไปตามปริมาณที่จำเป็น รวมไปถึงสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล โดยการฝังรากเทียม สามารถทำได้ด้วยวิธีการดังนี้

1. ฝังรากเทียม และปลูกกระดูกทันทีในคราวเดียวกัน 95% ของเคสรากเทียมสามารถทำวิธีนี้ได้ ไม่จำเป็นต้องปลูกกระดูกก่อน ทำในกรณีที่กระดูกไม่ได้ละลายหายไปมาก

2. ปลูกกระดูกไว้ 4-6 เดือน จึงจะเปิดทำรากเทียม ทำในกรณีที่สูญเสียกระดูก ทั้งความสูง และความกว้าง ในปริมาณมาก สันเหงือกผอม และเตี้ย

ภาพ กระดูกสันเหงือกละลาย จาก torreypinesoms.com

ทำไมทำรากเทียม ต้องทำร่วมกับการปลูกกระดูก

เพราะเมื่อเราสูญเสียฟัน และปล่อยระยะเวลาไปนาน กระดูกของเราจะค่อย ๆ ลดลงเรื่อย ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณฟันหน้าที่เราต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ เพราะนอกจากเราต้องใช้กระดูกสำหรับยึดรากฟันเทียมแล้ว ยังต้องทำให้เกิดความสวยงามกลมกลืนกับฟันซี่ข้าง ๆ อีกด้วย ทันตแพทย์จึงมักพิจารณาให้ปลูกกระดูก เพื่อเสริมความแข็งแรงในการทำรากเทียม โดยการปลูกกระดูกมีทั้งหมด 2 วิธี คือ

• ใช้กระดูกเทียมมาปลูก วิธีนี้ได้รับความนิยมสูง ทันตแพทย์จะใช้กระดูกสังเคราะห์มาปลูกบริเวณที่ต้องฝังรากเทียม ข้อดี คือ ไม่ต้องผ่าตัดหลายตำแหน่ง
• นำกระดูกคนไข้มาปลูก ในกรณีที่ทันตแพทย์พิจารณาแล้วว่าคนไข้สูญเสียกระดูกไปเป็นจำนวนมาก ข้อดี คือ มีโอกาสยึดติดกันค่อนข้างสูง เพราะใช้กระดูกคนไข้เอง ส่วนข้อจำกัด คือ กระดูกละลายง่าย และเจ็บกว่าเพราะต้องผ่าตัดสองตำแหน่ง ในตำแหน่งที่จะนำกระดูกมาใช้ และตำแหน่งที่จะนำกระดูกไปเสริมสำหรับฝังรากเทียม

ภาพ การปลูกกระดูก โดย cottonwoodoralsurgery.com

โอกาสสำเร็จในการปลูกกระดูก

การปลูกกระดูก จำเป็นต้องใช้เวลารอกระดูกยึดเป็นเวลา 2-4 เดือน เมื่อครบกำหนด อาจเหลือกระดูกที่ยึดเพียง 40-60% เท่านั้น โดยทั่วไปทันตแพทย์จึงมักใส่เกินจำนวน หรือพิจารณาไปตามแต่ละเคส โดยปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จ คือ

• งดเคี้ยวบริเวณที่ฝังรากเทียมอย่างเคร่งครัด ตามระยะเวลาที่ทันตแพทย์แนะนำ
• การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด เช่น การกินยาฆ่าเชื้อ การอมน้ำเกลือหลังผ่าตัด
• ไม่สูบบุหรี่
• ระมัดระวังไม่ให้เกิดการกระทบกระเทือนในช่องปาก
• งดการออกกำลังกายหนัก
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• แปรงฟัน และรักษาความสะอาดในช่องปาก

อย่างไรก็ตาม เมื่อพบว่าฟัน หรือภายในช่องปากมีปัญหา แนะนำให้รีบมาพบทันตแพทย์ให้เร็วที่สุดจะส่งผลดีต่อสุขภาพภายในช่องปากมากที่สุด เพราะทันตแพทย์จะได้วินิจฉัยถึงต้นตอของปัญหา วางแผนการรักษาที่รวดเร็ว รัดกุม และปลอดภัยก่อนที่ปัญหาจะลุกลามใหญ่โตจนยากเกินการแก้ไข และอาจทำให้ค่าใช้จ่ายบานปลายจนเกินควบคุม